Data Center ผุดกลางเมืองได้อย่างไร? เปิดช่องกฎหมาย ใครคือผู้อนุญาต

Data Center มาอยู่กลางเมืองได้ยังไง? แล้วใครเป็นคนอนุญาต?

ช่วงนี้หลายคนน่าจะเริ่มเห็นข่าว
Data Center ขนาดใหญ่
ผุดขึ้นกลางกรุงเทพฯ
ทั้งพระราม 9 รามคำแหง หัวหมาก
ไปจนถึงพื้นที่ใกล้คอนโด
โรงพยาบาลและชุมชน

คำถามที่ผมสงสัยเหมือนหลายคนคือ
ของแบบนี้มันมาอยู่กลางเมืองได้ยังไง
แล้วใครเป็นคนอนุญาต?

ตอบแบบสั้นๆเลยคือ
มันสร้างได้
เพราะกฎหมายไทยที่ผ่านมา
ไม่ได้มอง Data Center
เป็นกิจการประเภทพิเศษ

Data Center ที่เราพูดถึงทุกวันนี้
ไม่ใช่ห้องเซิร์ฟเวอร์เล็ก ๆ หลังบริษัทอีกแล้ว
แต่เป็น Data Center แบบ Stand Alone
คืออาคารขนาดใหญ่
ที่มีคอมพิวเตอร์ทำงาน 24 ชั่วโมง
มีระบบทำความเย็น
มีเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง
และบางแห่งต้องมีน้ำมันดีเซลสำรองจำนวนมาก

แต่กฎหมายไทยที่ผ่านมา
ไม่มีประเภทอาคารชื่อ “Data Center”
ที่ถูกควบคุมโดยเฉพาะ

เวลาจะสร้าง
จึงต้องเอามันไปใส่อยู่
ในช่องของกฎหมายที่มีอยู่เดิม

ตัวอย่างที่ชัดที่สุด
คือ Data Center พระราม 9 ซอย 6

กทม.ชี้แจงว่า
อาคารนี้ได้รับใบรับแจ้งก่อสร้าง
เมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2567
เป็นอาคาร 4 ชั้น
มีชั้นใต้ดิน 1 ชั้น
พื้นที่รวม 12,249 ตารางเมตร
โดยระบุการใช้อาคารว่า

“คลังสินค้า ศูนย์เก็บข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ และสำนักงาน”
พื้นที่ตรงนั้น
อยู่ในผังเมืองสีน้ำตาล ย.9
ซึ่งผังเมืองไม่ได้เขียน
ห้าม Data Center เอาไว้โดยตรง

เพราะฉะนั้น
ถ้าแบบอาคารถูกต้อง
ระยะร่นถูกต้อง FAR ถูกต้อง
การใช้ประโยชน์ที่ดินไม่ใช่กิจการต้องห้าม
กทม.ก็ไม่มีเหตุทางกฎหมายที่จะบอกว่า
“Data Center ไม่ให้สร้าง”

เจ้าหน้าที่ต้องพิจารณาตามกฎหมายที่มีอยู่
ไม่ใช่ตามความรู้สึกว่า
โครงการเหมาะสม
หรือไม่เหมาะสมกับชุมชน

นี่จึงเป็นจุดที่หลายคนเข้าใจผิดว่า
“กทม.อนุญาต Data Center”
จริง ๆ มันดีรายละเอียดมากกว่านั้น

กทม.อนุญาต
หรือรับแจ้งในส่วนของ “อาคาร” ตามประเภท
และรายละเอียดที่ผู้ประกอบการยื่นมา

แต่ตัวกิจการ Data Center หนึ่งแห่ง
มีเรื่องให้อนุญาต
และควบคุมมากกว่านั้นอีกหลายส่วน

เรื่องอาคารกับผังเมืองเป็นเรื่องของ กทม.
เรื่องไฟฟ้าไปเกี่ยวกับการไฟฟ้า
เรื่องน้ำเกี่ยวกับการประปา
เรื่องน้ำมันสำหรับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง
ไปเกี่ยวกับกฎหมายควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง
และกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่องผลกระทบสิ่งแวดล้อมก็เป็นอีกกฎหมายหนึ่ง

พูดง่าย ๆ คือ
ไม่มี “เจ้าภาพคนเดียว”
ที่นั่งดู Data Center ตั้งแต่หัวจรดเท้า
แต่ต่างคนต่างดูคนละชิ้น

แล้วช่องโหว่ที่ใหญ่ที่สุดคือ
Data Center ไม่ได้ถูกกำหนดเป็น “โรงงาน”
แบบที่เราเข้าใจกัน
และที่ผ่านมา
ไม่ได้ถูกระบุเป็นประเภทโครงการ
ที่ต้องทำ EIA โดยอัตโนมัติ

ถ้าตัวอาคารไม่ไปเข้าเกณฑ์ EIA
ด้วยเหตุอื่นอีกทีหนึ่ง
ก็สามารถเกิดโครงการขนาดใหญ่ขึ้นมาได้
โดยไม่ต้องผ่าน EIA
เพียงเพราะมันคือ Data Center

ลองคิดภาพง่าย ๆ
ถ้ามีคนมาขอสร้าง “คลังสินค้า”
เราก็ตรวจมันด้วยมาตรฐานคลังสินค้า
แต่พอสร้างเสร็จ
ข้างในกลับมี Server จำนวนมหาศาล
เครื่องทำความเย็นทำงานทั้งวัน
เครื่อง Generator หลายตัว
และมีน้ำมันดีเซลไว้สำรองอีกเป็นแสนลิตร
คำถามในหัวที่เหมือนกันกับทุกคนคือ
มันยังควรถูกมองเหมือนคลังสินค้าธรรมดาอยู่หรือเปล่า?

ไม่ใช่ว่า Data Center เป็นธุรกิจไม่ดี
ประเทศไทยจำเป็นต้องมี Data Center
ถ้าเราจะเดินไปทาง Cloud, AI
และเศรษฐกิจ Digital

แต่คำถามคือ
ของที่มีลักษณะการใช้งานระดับนี้
ควรไปตั้งตรงไหน
และต้องอยู่ห่างจากชุมชนเท่าไร

เพราะตอนนี้ปัญหาที่เริ่มถูกประชาชนร้องเรียน
มีทั้งเรื่องเสียงจากระบบระบายความร้อน
Generator กลิ่นน้ำมัน
รวมถึงความกังวลเรื่องการเก็บเชื้อเพลิงจำนวนมาก
ใกล้พื้นที่พักอาศัย

กรณีหนึ่งบริเวณพระราม 9
ล่าสุดกระทรวงพลังงาน
ตรวจพบการเก็บน้ำมัน
ประมาณ 200,000 ลิตร
โดยไม่ได้รับอนุญาต
และมีการเคลื่อนย้ายน้ำมันออกจากพื้นที่แล้ว
พร้อมดำเนินการทางกฎหมาย

การที่อาคารได้รับอนุญาตให้ก่อสร้าง
ไม่ได้แปลว่าทุกอย่างที่เกิดขึ้นภายในอาคาร
ถูกกฎหมายอัตโนมัติ

ใบอนุญาตอาคารคือเรื่องหนึ่ง
การเก็บน้ำมันคืออีกเรื่องหนึ่ง
การใช้ไฟ การใช้น้ำ มลพิษทางเสียง
หรือการประกอบกิจการก็เป็นคนละเรื่องกัน

และนี่เป็นสาเหตุว่า
ทำไมวันนี้ถึงตอบคำถามง่าย ๆ อย่าง
“ใครอนุญาต Data Center พวกนี้?”
ได้ยากกว่าที่ควรจะเป็น
เพราะระบบเดิมไม่ได้ถูกออกแบบมา
ให้มีหน่วยงานเดียวเป็นเจ้าภาพ

กทม.เองเปิดเผยเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2569
ว่า Data Center ขนาดใหญ่แบบ Stand Alone
ที่ยื่นมาตั้งแต่ช่วงปี 2564–2565
มีทั้งหมด 6 แห่ง

อนุญาตไปแล้ว 3 แห่ง ส่วนอีก 3 แห่ง
ถูกระงับการพิจารณาไว้ก่อนเพื่อทบทวนมาตรฐาน

และ กทม.ก็ยอมรับเองว่า
ปัญหาสำคัญคือที่ผ่านมา
กฎหมายไม่มีนิยาม Data Center ที่ชัดเจน

ผู้ประกอบการจึงสามารถยื่นอาคาร
ในลักษณะคลังสินค้า
ซึ่งไม่เข้าเกณฑ์ EIA
หรือการขออนุญาตโรงงานโดยตรง

สรุป
Q1: Data Center มาอยู่กลางเมืองได้ยังไง?
A1 : เพราะกฎหมายที่มีอยู่ไม่ได้ห้าม

Q2 : ใครเป็นคนอนุญาต?
A2 : ไม่มีใครอนุญาตมันแบบเบ็ดเสร็จคนเดียว
แต่หลายหน่วยงานอนุญาตคนละส่วน
ตามกฎหมายของตัวเอง

เครดิตภาพ : The Standard